Artykuły

Chirurgiczne leczenie otyłości – jakie są wskazania, aby zakwalifikować się do zabiegu?

W roku 1997 Światowa Organizacja Zdrowia uznała otyłość za najpoważniejszy przewlekły problem zdrowotny współczesnego świata o charakterze globalnej epidemii.
Od 1975 r. występowanie otyłości wzrosło na świecie 3-krotnie. W 2016 r. ponad 1,9 miliarda (39%) dorosłych miało nadwagę, a spośród nich ponad 650 milionów (13%) było otyłych. W Polsce w latach 2013-2014 częstotliwość występowania otyłości wynosiła 24,4% w przypadku mężczyzn i 25,0% u kobiet, a nadwagi odpowiednio 43,2% i 30,5%, co oznacza, że nadmierną masę ciała miało  > 60% dorosłych.

Otyłość jest chorobą o charakterze przewlekłym, która w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 widnieje pod numerem E66. W związku z tym, w ostatnim czasie podkreśla się konieczność stosowania określenia „choroba otyłościowa”. Charakteryzuje się ona nadmiernym gromadzeniem tkanki tłuszczowej, co sprzyja wielu powikłaniom zdrowotnym, takim jak cukrzyca typu II, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, a nawet niektóre nowotwory (w tym jelita grubego i piersi).

Jakie są czynniki występowania nadmiernej masy ciała ?

Do występowania nadmiernej masy ciała przyczynia się szereg czynników m.in. środowiskowych, psychologicznych czy genetycznych, z których szczególnie istotną rolę odgrywają uwarunkowania środowiskowe, w tym dodatni bilans energetyczny. Jest on spowodowany nadmiernym spożyciem żywności, zwłaszcza produktów wysokokalorycznych, przetworzonych obfitujących w cukry proste (np. słodyczy), tłuszcze zwierzęce i typu trans (np. żywność typu fast-food), a ubogich w witaminy, składniki mineralne, błonnik pokarmowy (pełnoziarniste przetwory zbożowe, warzywa), przy jednocześnie małej aktywności fizycznej.

Leczenie otyłości obejmuje zarówno zamianę stylu życia (w tym nawyków żywieniowych i wzrost aktywności fizycznej), wsparcie psychologiczne,  farmakoterapię, leczenie endoskopowe (balon żołądkowy) oraz leczenie chirurgiczne. Niestety, skuteczność zachowawczego leczenia w przypadku znacznej, zwłaszcza długotrwałej otyłości, jest niewielka i wynosi zaledwie 5%, podczas gdy chirurgicznego 80% .

Kto może zostać zakwalifikowany do chirurgicznego leczenia otyłości ?

Jednym z najpopularniejszych, choć niedoskonałych, metod rozpoznawania otyłości jest wskaźnik masy ciała (Body Mass Index, BMI) obliczany jako masa ciała chorego wyrażona w kilogramach podzielona przez kwadrat wysokości wyrażonej w metrach. Zgodnie z polskimi rekomendacjami w zakresie chirurgii bariatrycznej i metabolicznej oraz standardami opieki bariatrycznej Sekcji Chirurgii Metabolicznej i Bariatrycznej Towarzystwa Chirurgów Polskich, do chirurgicznego leczenia otyłości mogą być zakwalifikowane osoby, których wskaźnik masy ciała (BMI) jest:

  • równy lub wyższy niż 40 kg/m2
  • mieści się w przedziale 35–40 kg/m2 u chorych, u których chirurgicznie indukowana redukcja masy ciała może przynieść potencjalną poprawę w zakresie chorób wywołanych otyłością, na przykład: cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, choroby układu sercowo-naczyniowego, zespół bezdechu sennego, zespół hipowentylacji spowodowany otyłością, choroby stawów wymagające leczenia operacyjnego, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (nonalcoholic steatohepatitis – NASH), niealkoholowe stłuszczenie wątroby (nonalcoholic fatty liver disease – NAFLD), zaburzenia lipidowe, bezpłodność żeńska, w tym związana z zespołem policyklicznych jajników.

Wyżej wymienione wskazania odnoszą się do osób między 18. a 65. rokiem życia.

W przypadku chorych poniżej 18 r.ż. obowiązują odrębne kryteria, a u osób powyżej 65 r.ż. wskazani są rozpatrywane indywidualnie, w oparciu o wiek biologiczny i stan ogólny pacjenta.

Biorąc pod uwagę powikłania choroby otyłościowej, kandydat do operacji bariatrycznej wymaga wnikliwej oceny przedoperacyjnej. Jednym z jej elementów jest ocena dietetyczna, która pozwala korygować popełniane przez pacjenta błędy żywieniowe oraz przygotować do zmian sposobu żywienia wynikających z operacji. Zgodnie z polskimi standardami w okresie przedoperacyjnym, w celu zminimalizowania ryzyka powikłań (spowodowanych m.in. stłuszczeniem wątroby), chory powinien zredukować min. 5% masy ciała/tkanki tłuszczowej.

Należy jednak podkreślić, że chirurgiczne leczenie otyłości jest dopiero początkiem drogi do uzyskania długotrwałej redukcji masy ciała. W okresie pooperacyjnym kluczowym elementem wspomagającym  dalsze leczenie jest przestrzeganie zaleceń dietetycznych, które sprzyja dalszej redukcji masy ciała, pozwala utrzymać prawidłowy stan odżywienia, zapobiega niedoborom i nietolerancjom pokarmowym oraz wielu dolegliwościom (m.in. wymiotom, bólom brzucha). Istotną rolę w tym czasie spełnia także zwiększona aktywność fizyczna, która przeciwdziała utracie masy mięśniowej, sprzyjającej spadkowi przemiany materii, a co za tym idzie – wzrostowi masy ciała.

Zaznaczyć trzeba także, że opieka nad chorym na otyłość, w tym zwłaszcza kwalifikowanym do operacji bariatrycznej, powinna być na każdym etapie wielodyscyplinarna. W skład zespołu terapeutycznego wchodzą: chirurg, internista, anestezjolog, dietetyk, psycholog/psychiatra, a dodatkowo specjaliści, tacy jak: diabetolog, endokrynolog, gastrolog, kardiolog, pulmonolog, fizjoterapeuta i inni.

Autor : Dr n. med. Iwona Boniecka – dietetyk

 

Źródła:

  1. Budzyński A, Major P, Głuszek S. i wsp. Polskie rekomendacje w zakresie chirurgii bariatrycznej i metabolicznej. Med Prakt Chir. 2016; 6: 13–26. https://www.mp.pl/chirurgia/ wytyczne-przegladowe/154894,polskie-rekomendacje-w-zakresie-chirurgii-bariatrycznej-imetabolicznej.
  2. Ostrowska L, Bogdański P, Mamcarz A (red.) Otyłość i jej powikłania. Praktyczne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne. PZWL, Warszawa 2021.
  3. Paśnik K, Najdecki M, Koziarski T, Kwiatkowski A, Brągoszewski J. Nowe trendy w chirurgii bariatrycznej. Pol Merk Lek. 2009; 26 (155): 539-541.
  4. Stepaniak U, Micek A, Waśkiewicz A i wsp. Prevalence of general and abdominal obesity and overweight among adults in Poland. Results of the WOBASZ II study (2013–2014) and comparison with the WOBASZ study (2003–2005). Pol Arch Med Wewn. 2016;126 (9): 662-671.
  5. Szeliga J, Wyleżoł M, Major P, et al. Metabolic and Bariatric Surgery Chapter of the Association of Polish Surgeons. Bariatric and metabolic surgery care standards. Videosurgery and Other Miniinvasive Techniques. 2020;15(3):391-394.
  6. WHO Consultation on Obesity (‎1997: Geneva, Switzerland)‎, World Health Organization. Division of Noncommunicable Diseases & World Health Organization. Programme of Nutrition, Family and Reproductive Health. (‎1998)‎. Obesity : preventing and managing the global epidemic : report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997. World Health Organization 1998.
 
Kategoria: Pozostałe

W naszym serwisie wykorzystujemy pliki Cookies. Są one zapisywane na dysku urządzenia końcowego użytkownika w celach statystycznych oraz ułatwienia korzystania z serwisu. Ustawienia te zawsze można zmienić. Szczegółowe informacje o plikach Cookies znajdują się w Polityce Prywatności.